Kalp ve damar hastalıkları, ülkemizde ve dünyada en sık görülen, aynı zamanda en fazla
engellilik ve ölümlere yol açan nedenler arasında yer almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)
verilerine göre her yıl yaklaşık 20 milyon kişi kalp ve damar hastalıkları nedeniyle hayatını
kaybetmektedir. Nüfusun yaşlanması, artan kentleşme, sağlıksız yaşam tarzları ve stres gibi
faktörler bu hastalıkların yaygınlaşmasında etkili olmaktadır. Ülkemizde, 2023 yılında yapılan
bir çalışmada 15 yaş üzerindeki nüfusta kalp ve damar hastalığı sıklığının %7 olduğu ve sıklığın
yaşla birlikte arttığı belirlenmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2024 yılına ait verilerine göre
de ülkemizdeki tüm ölümlerin yaklaşık %28’i (her dört ölümden biri) kalp ve damar
hastalıklarından kaynaklanmaktadır.
Bu sebeplerden dolayı, kalp sağlığının korunması ve risk faktörlerinin azaltılması, toplum
sağlığının geliştirilmesi gereken öncelikli alanlarının başında yer almaktadır. Her yıl 12-18
Nisan tarihleri arasını kapsayan Kalp Sağlığı Haftası, toplumda farkındalık oluşturmak,
sağlıklı yaşam alışkanlıklarını teşvik etmek ve kalp hastalıklarının önlenebilir olduğunu
vurgulamak için önemli fırsatlar sunmaktadır.
Kalp ve damar hastalıkları önlenebilir…
Kalp ve damar hastalıklarının büyük bir kısmı, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ile
önlenebilmekte ya da kontrol altında tutulabilmektedir. Tütün kullanımı, sağlıksız beslenme,
fiziksel hareketsizlik, aşırı kilo, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol gibi değiştirilebilir
nitelikteki risk faktörleri kalp hastalıklarının gelişiminde önemli rol oynamaktadır. Bu risk
faktörlerinin kontrol altına alınması ile kalp krizi ve inme gibi ciddi sağlık sorunlarının
neredeyse %80’inin önüne geçilebilmektedir. Bakanlığımız tarafından her ilimizde teşekkül
ettirilen ve sayıları 345’i bulan Sağlıklı Hayat Merkezleri, sigara bırakma poliklinikleri,
diyetisyen, fizyoterapist, psikolog ve sosyal çalışmacılarla verdikleri danışmanlık hizmetleriyle
risk faktörleri ile mücadele sürecine önemli katkılar sağlamaktadır.
Erken tanı ve düzenli takip çok önemlidir…
Kalp ve damar hastalıklarına erken tanı koymak, uygun tedavi ve düzenli takiplerle hastalığın
ilerlemesini ve komplikasyon gelişmesini önlemek, oluşabilecek engellilikleri ve erken
ölümleri azaltmak bakımından büyük önem taşımaktadır. Aile hekimliği birimlerimiz, kalp ve
damar hastalıklarının erken tespiti ve yönetiminde kritik rol oynamaktadır. Bakanlığımız,
Hastalık Yönetimi Platformu (HYP) adını verdiği bir uygulama geliştirerek, aile
hekimlerimizin, kronik hastalıkların erken teşhisi, etkili tedavisi ve izlem süreçlerini kanıta
dayalı klinik uygulama yönergeleri doğrultusunda yürütebilmelerine önemli bir destek
sağlamıştır.
HYP kapsamında aile hekimlerimiz, kendilerine kayıtlı olan vatandaşlarımızın kalp ve damar
hastalıklarına yönelik risk düzeylerini, uluslararası geçerliliği olan ölçekler kullanarak
belirleyebilmekte; risk değerlendirmesi sonucuna uygun yaşam tarzı değişiklikleri konusunda
danışmanlık önerilerinde bulunabilmekte; risk belirlenen hastaların uygun tedavilerini düzenlemekte ve gerekli hallerde bu kişileri, randevularını da alarak bir üst basamağa ya da
sağlıklı hayat merkezlerine yönlendirebilmektedir.
Aile hekimlerimizin, 2025 yılında yapmış oldukları kardiyovasküler risk taramaları neticesinde
735 binden fazla vatandaşımızda kalp damar hastalığı riski belirlemeleri ve bu kişileri düzenli
takibe almaları, HYP uygulamasının kronik hastalıkları yönetmekte ne kadar etkili
kullanıldığını ortaya koymaktadır. Tabii ki uygulamanın başarısı, vatandaşlarımızın aile
hekimlerinin yapmış olduğu çağrılara uyarak kalp ve damar hastalıkları risk değerlendirmesini
zamanında ve düzenli bir şekilde yaptırmalarıyla daha da artacaktır.
Kalp Sağlığı Haftası vesilesiyle tüm vatandaşlarımıza aşağıdaki temel önerileri hatırlatıyor,
kayıtlı oldukları aile hekimliği birimlerine başvurarak düzenli sağlık kontrollerini yaptırmaya,
ailelerini ve çevrelerini bu konuda bilinçlendirmeye davet ediyoruz;
• Tütün kullanmayın: Sigara ve diğer tütün ürünleri kalp hastalıklarının en önemli
nedenlerindendir. Tütün kullanımını bırakmak kalp sağlığı için atılabilecek en önemli
adımdır.
• Sağlıklı beslenin: Sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller ve sağlıklı yağları içeren
dengeli bir beslenme planı tercih edin. Tuz ve şeker tüketimini azaltın.
• Fiziksel olarak aktif olun: Haftada en az 150 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite
yapmaya özen gösterin. Günlük yaşamda hareketliliği artırın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun: Fazla kilo ve obezite kalp hastalıkları riskini artırır.
• Kan basıncınızı düzenli ölçtürün: Hipertansiyon genellikle belirti vermeden ilerler.
Düzenli kontrol hayat kurtarır.
• Kan şekeri ve kolesterolünüzü takip edin: Diyabet ve yüksek kolesterol kalp
hastalıkları için önemli risk faktörleridir.
• Stresi yönetin ve yeterli uyuyun: Ruhsal sağlık da kalp sağlığının ayrılmaz bir
parçasıdır.
Unutmayalım;
- Kalp sağlığı korunabilir,
- Kalp hastalıkları büyük ölçüde önlenebilir.
- Sağlığınız ellerinizde…
